Seenaa ajaibaa heddu nama tollu

Salunga oro king 🙏🙏:
Mooroota Ispeeniifi Poorchugaal Bulchaa turan Waggoota 754 Dura Kufaatii Impaayera Maalii
Waa’ee warra Mooroota Awurooppaa keessa jiran dhugaawwan muraasni kunooti:

1. Warri Moor Kuduraalee fi Kuduraalee Haaraa Hedduu Awurooppaatti Seensisan
   Warri Moor kuduraa fi muduraa adda addaa kan kanaan dura Ispeeniifi Awurooppaa keessatti hin beekamne, kanaaf waan haaraa biyya alaa ta’ee fudhataman kan jalqaban. Meeshaaleen kunneenis, peechi, loomii, burtukaana, safaroonii, suufii, ruuzii, silkii, sukkaara, abriikootii, harbuu, damee, romaanii fi kanneen biroo hedduu turan. Har’a kan barame ta’us, bara Giddugaleessaatti meeshaaleen kun Ispeeniif orma jechuun ni danda’ama. Har’a jaarraa hedduu booda oomishaa fi nyaata Ispeen keessatti nyaata ijoo ta’aniiru.
2. Warri Moor Awurooppaa Baroota Giddugaleessaa Irra Tarkaanfii Hedduu Duu turan
   Yeroo isaan Iberian Peninsula , qaroominni guddate Araboota ijaarsa, saayinsii, herregaa fi qorannoo isaatiin beekamaa ture. Warri Moor Ispeen yeroo gahan tooftaalee ijaarsaa kanneen dhagaa hojjetan Awurooppaa ajaa’ibsiisan jalqaban. Fakkeenyota ijaarsa Moorish baay’ee dinqisiisoo ta’an keessaa tokko Alhambra, kompileeksii masaraa fi masaraa Giraanaadaa, Ispeen keessatti argamudha. Ijaarsi bara 1238 kan jalqabe siʼa taʼu, guddinaa fi bareedina isaatiin masaraa mootummaa wal fakkaatu kamiyyuu caaleera. Har’as masaraawwan addunyaa Islaamaa keessatti haala gaariin kunuunfame keessaa tokko ta’ee jira.
3. Cheezii Guutummaa Awurooppaatti Babal’ate Galata Mooraa
   Cheeziin waggaa 1,500 ol ta’us, jalqaba bifa amma jiruun Awurooppaatti kan dhiyaate warra Mooriiti. Cheeziin Hindii irraa gara addunyaa Arabaa kan babal’ate yoo ta’u, Ispeenitti kan dhiyaate warra Mooriitiin. Dafee jaallatama kan argate siʼa taʼu, manneen murtii fi hawaasa Awurooppaa keessattis babalʼate. Ispeen bara gidduu galeessaa keessatti, cheeziin tapha tooftaa fi obsa baayʼee jaallatamu ture. Ispeen keessatti waa’een cheezii yeroo jalqabaaf barreeffamaan kan caqafame bara 1010 Dh.K.D, Kakuu Kaataalooniyaa keessatti.
4. Warri Moor Qulqullina Isaanii Irratti Baayyee Cimaa Turan
   Warri Moor jaalala qulqullinaatiin kan beekaman yoo ta’u, jechi beekamaan tokko Moor “saamunaa malee buddeena malee deemuu filata” jedha. Duudhaa isaanii fi cimina amantii isaanii irraa kan ka’e, Mooroonni spic fi span fakkaachuu jaallatu turan, akkasumas yeroo baayyee dhiqachuu jajjabeessa turan;Magaalaa Moorish Cordoba keessatti, naannoo 900 public baths turan fi bishaan yaa’u ammallee bal’inaan hin argamne.Maddeen tokko tokkos akka jedhanitti, Mooroonni saamunaa bifa tokko tokko gara Awurooppaatti fidaniiru, kunis bara qulqullinaa haaraa akka seensiseera.
5. Barnoonni Moorootaaf Baay’ee Barbaachisaa Ture
   Barnoonni warra Moorootaaf bakka guddaa kan qabu siʼa taʼu, isaanis namoota naannoo isaanii keessa jiran hundaaf akka addunyaatti akka argamu mirkaneessaniiru. Kun Awurooppaa bara gidduu galeessaa irraa kan adda ta’e yoo ta’u, ummanni %90 kan ta’e dubbisuu fi barreessuu kan hin dandeenye yoo ta’u, barnoonni abbootii fi abbootii amantaa dureeyyii ta’an qofaaf kan kenname ture. Dhugaa dubbachuuf Mootonni Awurooppaa tokko tokko illee dubbisuu fi barreessuu hin dandeenye turan. Warri Moor Ispeen keessatti yunivarsiitiiwwan gurguddoo 17 kan hundeessan yoo ta’u, isaanis magaalota akka Kordoobaa, Maalaagaa, Giraanaadaa, Seeviil, Toleedoo fi Almeeriyaa fi kanneen biroo keessatti argamu.
6. Jechoonni Moorish Hedduun Karaa Ispeen Ammayyaa fi Ingiliffaa Argatan
   Erga Awurooppaa gahaniin booda, Moor yaad-rimee fi jechoota haaraa dafanii qaama afaan guyyaa guyyaa sadarkaa ta’an fidaniiru. Ispeen jechoota hanga 4,000 ta’an kan madda Arabaa qaban yoo ta’u, isaanis aljebraa, cheekmeetii fi infuleenzaa dabalatee. Fakkeenyonni biroo ammoo saayifarii, alkoolii, keemistirii, taayifoonii, burtukaana, alkaalaayinii, keebilii fi naadirii dha.
7. Warri Moor Baay’ee Industirii Hojjetoota Turan
   Yeroo Iberia gahan, Mooroonni sirna jallisii Roomaa durii argatan keessatti dandeettii arguun dafanii fudhatanii, guddisan fi deebisee jiraachisan. Kunis oomishtummaan qonnaa akka dabalu fi dinagdeen akka guddatu taasiseera. Akkasumas midhaan haaraa fidanii dhufan kan akka loomii, burtukaana, harbuu, damee, fi abriikootii misoomsuu danda’aniiru. Utuu baayʼee hin turin, Ispeen Awurooppaa keessatti midhaan oomishtoota gurguddoo keessaa tokko taate, kunis kuni mala jallisii kalaqa warra Moor irraa kan kaʼe ture.
8. Warri Moors Nyaata Ispeen Guddaa Jijjiiran
   Mi’eessituuwwan Awurooppaanota biratti meeshaa baayʼee hin argamne siʼa taʼu, nyaanni isaanii yeroo baayʼee akka waan lallaafaa taʼetti ilaalama ture. Warri Moor mi’eessituuwwan adda ta’an dhibbaan lakkaa’aman, qophii nyaataa haaraa fi mala kalaqa nyaata qopheessuu fiduudhaan sana jijjiiran. Warraaqsi nyaataa kun nyaata dinqisiisaa har’as itti gammadnu hedduu uume. Gabaawwan mi’eessituu Moorish adda addaa isaaniitiin kan beekaman yoo ta’u, nyaata bilcheessitoota gosa hundaaf filannoo kan kennan turan. Halluu fi urgaan gabaa bara gidduu galeessaa kanaa dhuguma nama hin amansiifne ta’uu qaba.